Μια χάντρα, ένα κομμάτι παιχνιδιού, ένας ξηρός καρπός ή ακόμη και ένα κομμάτι σφουγγαράκι, ιδίως σε ηλικία 2 έως 5 ετών, τα μικρά παιδιά, έχουν μια φυσική τάση να εξερευνούν τον κόσμο βάζοντας μικρά αντικείμενα στη μύτη ή στο αυτί τους. Πρόκειται για μία από τις πιο συχνές αιτίες επίσκεψης στα επείγοντα παιδιατρικά και ΩΡΛ ιατρεία, και συχνά προκαλεί μεγάλο άγχος στους γονείς.
Το καλό νέο είναι ότι, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, η κατάσταση αντιμετωπίζεται γρήγορα και χωρίς επιπλοκές, αρκεί να ακολουθηθούν οι σωστές ενέργειες. Ο Δρ. Κωνσταντίνος Σουλαντίκας, με μεγάλη εμπειρία στην παιδο-ΩΡΛ, εξηγεί πώς αναγνωρίζεται η κατάσταση, τι πρέπει να αποφύγετε και πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.
Πόσο συχνό είναι το φαινόμενο;
Η εισαγωγή ξένου σώματος στη μύτη ή στο αυτί είναι εξαιρετικά συχνή στην παιδική ηλικία, ιδιαίτερα σε παιδιά προσχολικής ηλικίας που βρίσκονται στη φάση της αισθητηριακής εξερεύνησης. Συνηθέστερα αντικείμενα είναι χάντρες, μικρά κομμάτια παιχνιδιών (Lego, μπαταρίες-κουμπιά), σπόροι, ξηροί καρποί, χαρτί, σφουγγαράκια αφρού και, σπανιότερα, έντομα στο αυτί.
Ξένο σώμα στη μύτη: πώς το αναγνωρίζετε;
Σε αρκετές περιπτώσεις το παιδί δεν ομολογεί τι έκανε, είτε επειδή φοβάται είτε επειδή δεν θυμάται. Τα ενδεικτικά σημάδια περιλαμβάνουν:
- Μονόπλευρη ρινική απόφραξη ή δυσκολία αναπνοής από τη μία μόνο ρώθωνα.
- Δύσοσμη, πυώδης ή αιματηρή ρινική καταρροή μόνο από τη μία πλευρά.
- Δυσάρεστη οσμή που προέρχεται μόνο από τη μία ρώθωνα.
- Ήπια ενόχληση ή ερεθισμός, χωρίς απαραίτητα έντονο πόνο.
Ξένο σώμα στο αυτί: πώς το αναγνωρίζετε;
- Αίσθηση «βουλωμένου αυτιού» ή μειωμένη ακοή στο ένα αυτί.
- Πόνος, ερυθρότητα ή ήπια αιμορραγία στον έξω ακουστικό πόρο.
- Έντονη ενόχληση, κλάμα ή αγγίγματα του αυτιού από το παιδί, ιδίως αν πρόκειται για έντομο.
- Σε παρατεταμένες περιπτώσεις, σημάδια ωτίτιδας λόγω ερεθισμού.
Τι πρέπει να κάνετε
- Παραμείνετε ήρεμοι, μιας και το άγχος σας μεταδίδεται στο παιδί και δυσκολεύει τη συνεργασία εκ μέρους του.
- Αν το αντικείμενο είναι ορατό και το παιδί συνεργάσιμο, μπορείτε να του ζητήσετε να φυσήξει δυνατά από τη μύτη κλείνοντας την υγιή ρώθωνα (μόνο για ξένο σώμα στη μύτη, ποτέ στο αυτί).
- Απευθυνθείτε άμεσα σε ΩΡΛ ή στα επείγοντα, ιδανικά την ίδια ημέρα.
- Αν πρόκειται για έντομο στο αυτί, μπορεί να βοηθήσει η ρίψη λίγων σταγόνων χλιαρού λαδιού στον πόρο πριν την επίσκεψη, αφού πρώτα επικοινωνήσετε τηλεφωνικά με τον ιατρό.
Τι δεν πρέπει να κάνετε ποτέ
- Μην προσπαθείτε να το βγάλετε με τσιμπιδάκι, μπατονέτα ή άλλο αντικείμενο. Ο κίνδυνος να σπρώξετε το αντικείμενο βαθύτερα ή να τραυματίσετε τον ιστό είναι πολύ μεγάλος.
- Μην κάνετε πολλαπλές αποτυχημένες προσπάθειες στο σπίτι. Κάθε αποτυχημένη προσπάθεια αυξάνει το οίδημα και δυσκολεύει την επακόλουθη αφαίρεση από τον ιατρό.
- Μην καθυστερείτε αν πρόκειται για μπαταρία-κουμπί. Αποτελεί ιατρικό επείγον, καθώς μπορεί να προκαλέσει χημικό έγκαυμα και σοβαρή βλάβη στους ιστούς μέσα σε λίγες ώρες.
- Μην ρίχνετε νερό ή υγρά σε ξένο σώμα στη μύτη που μπορεί να διογκωθεί (π.χ. σπόρος, φυτικό υλικό), καθώς μπορεί να μπλοκάρει περισσότερο τον αεραγωγό.
Πώς γίνεται η ασφαλής αφαίρεση από τον ΩΡΛ;
Ο ΩΡΛ διαθέτει την κατάλληλη τεχνογνωσία, φωτισμό και τα κατάλληλα εργαλεία (μικροσκόπιο ή ενδοσκόπιο, ειδικές λαβίδες και αγκίστρια) για να αφαιρέσει το ξένο σώμα με ασφάλεια και χωρίς τραυματισμό. Στις περισσότερες περιπτώσεις η διαδικασία είναι σύντομη, γίνεται στο ιατρείο και δεν απαιτεί καταστολή. Σε παιδιά που δεν συνεργάζονται ή όταν το αντικείμενο έχει σφηνωθεί βαθιά, μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση υπό γενική αναισθησία σε νοσοκομειακό περιβάλλον, εξασφαλίζοντας πάντα την ασφάλεια για το παιδί.
Πώς μπορείτε να το προλάβετε;
- Κρατήστε μικρά αντικείμενα (χάντρες, μπαταρίες-κουμπιά, μικρά παιχνίδια) μακριά από παιδιά κάτω των 5 ετών.
- Επιλέγετε παιχνίδια κατάλληλα για την ηλικία, με την ένδειξη ασφαλείας για μικρά εξαρτήματα.
- Επιβλέπετε το παιδί κατά το παιχνίδι με μικρά αντικείμενα ή ξηρούς καρπούς.
- Εξηγήστε με απλά λόγια στο παιδί γιατί δεν πρέπει να βάζει αντικείμενα στη μύτη ή στο αυτί, όταν είναι σε ηλικία που μπορεί να καταλάβει.
Τι κινδύνους έχει η καθυστέρηση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ένα ξένο σώμα στη μύτη ή στο αυτί δεν αποτελεί άμεσο κίνδυνο για τη ζωή, αλλά η παρατεταμένη παραμονή του μπορεί να προκαλέσει τοπική φλεγμονή, δυσοσμία, μικροτραυματισμούς ή επιμόλυνση του βλεννογόνου. Στη μύτη, ένα αντικείμενο που παραμένει για μέρες μπορεί να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή και δύσοσμη έκκριση που μοιάζει με σοβαρή λοίμωξη ιγμορείων. Στο αυτί, η παρατεταμένη πίεση ή τα επαναλαμβανόμενα ερεθίσματα μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στον έξω ακουστικό πόρο ή, σπανιότερα, στο τύμπανο.
Η μπαταρία αποτελεί ξεχωριστή κατηγορία κινδύνου, καθώς η ηλεκτροχημική της δράση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή διάβρωση ιστού μέσα σε λίγες ώρες και γι’ αυτό και θεωρείται πάντα επείγον περιστατικό, ανεξάρτητα από το αν το παιδί φαίνεται άνετο.
Συχνές ερωτήσεις γονέων
Πρέπει να πάω αμέσως στα επείγοντα ή μπορεί να περιμένει;
Αν πρόκειται για μπαταρία, χρειάζεται άμεση προσέλευση στα επείγοντα. Σε άλλες περιπτώσεις χωρίς έντονο πόνο ή αιμορραγία, μπορείτε να επικοινωνήσετε πρώτα τηλεφωνικά με τον ΩΡΛ για καθοδήγηση, αλλά γενικά συστήνεται αξιολόγηση αυθημερόν.
Το παιδί μου δεν λέει τίποτα αλλά υποψιάζομαι κάτι — τι κάνω;
Αν παρατηρήσετε μονόπλευρη δύσοσμη ρινική έκκριση ή μειωμένη ακοή χωρίς άλλη εξήγηση, είναι λογικό να ζητήσετε ΩΡΛ εξέταση, ακόμη κι αν το παιδί αρνείται ότι έβαλε κάτι.
Πονάει η αφαίρεση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις η διαδικασία προκαλεί μόνο ήπια, παροδική ενόχληση. Ο έμπειρος ιατρός επιλέγει την ασφαλέστερη και πιο άνετη τεχνική ανάλογα με τη θέση και τον τύπο του αντικειμένου.
Συμπέρασμα
Η εισαγωγή ξένου σώματος στη μύτη ή στο αυτί είναι συχνό, αναμενόμενο περιστατικό της παιδικής ηλικίας, που στη μεγάλη πλειονότητα αντιμετωπίζεται εύκολα όταν γίνει η σωστή, έγκαιρη ενέργεια. Η ψυχραιμία των γονέων και η αποφυγή προσπαθειών αυτο-αφαίρεσης είναι το κλειδί. Ο Δρ. Κωνσταντίνος Σουλαντίκας διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην ασφαλή αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών σε παιδιά. Επικοινωνήστε άμεσα αν χρειάζεστε βοήθεια.
