Μέση Εκκριτική Ωτίτιδα (Με Υγρό)

Το υγρό στο μέσο αυτί θεωρείται στείρο μικροβίων παρόλο που σε ποσοστό περίπου 40%, η καλλιέργεια του υγρού μπορεί να δείξει την παρουσία μικροβίων. Η δημιουργία και η συλλογή υγρού οφείλεται σχεδόν πάντα στη δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας. Η ευσταχιανή σάλπιγγα είναι πρακτικά ένα σωληνάκι που συνδέει τον ρινοφάρυγγα με το μέσο αυτί. Ο ρόλος της είναι να εξισορροπεί τις πιέσεις της τυμπανικής κοιλότητας με το άνοιγμά της κατά την κατάποση ή το χασμουρητό. Ακόμα, το επιθήλιο της ευσταχιανής σάλπιγγας βοηθάει στην απομάκρυνση εκκρίσεων από το αυτί προς τον φάρυγγα.

Η συχνότερη αιτία που προκαλεί την απόφραξη της ευσταχιανής είναι οι ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού. Άλλες αιτίες μη ομαλής λειτουργίας της είναι η απόφραξη από αδενοειδείς εκβλαστήσεις, όγκους ρινοφάρυγγα, πολύποδες της μύτης, αλλεργικές καταστάσεις, συγγενείς ανωμαλίες ανάπτυξής της και αυξομειώσεις της ατμοσφαιρικής πίεσης (πχ καταδύσεις, αεροπορικές πτήσεις). Το σημαντικότερο σύμπτωμα που προκαλεί η εκκριτική ωτίτιδα είναι η ελάττωση της ακοής. Η βαρηκοΐα μπορεί να συνοδεύεται από αίσθημα πληρότητας του αυτιού, εμβοές και σε χρόνιες καταστάσεις μέχρι και ίλιγγο.

Οι ενήλικες μπορεί να περιγράψουν ότι ακούν το αυτί τους να κάνει ήχους όπως όταν ξεβουλώνει, χωρίς όμως να βελτιώνεται η ακοή τους (τριγμός) ή ότι ακούν πιο έντονα τη φωνή τους (αυτοφωνία). Στα παιδία η πάθηση είναι αρκετά συχνότερη και αποτελεί την πιο συχνή αιτία βαρηκοΐας στην παιδική ηλικία, ιδιαίτερα στις ηλικίες 2 έως 5 ετών. Ο λόγος είναι η διαφορετική ανατομία του παιδικού κρανίου, η διαφορετική θέση και σχήμα της ευσταχιανής σάλπιγγας καθώς και η μεγαλύτερη ευπάθεια των παιδιών σε λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού.

Η εκκριτική ωτίτιδα σε ένα παιδί μπορεί να καθυστερήσει να γίνει αντιληπτή από τους γονείς, οι οποίοι συχνά πιστεύουν ότι το παιδί τους δεν θέλει να τους ακούσει, τους αγνοεί ή έχει πρόβλημα συγκέντρωσης. Αν η κατάσταση υποτιμηθεί, το παιδί μπορεί να εμφανίσει καθυστέρηση ομιλίας και τάσεις απομονωτισμού. Τελικά, συχνά μετά από σύσταση δασκάλων, το παιδί οδηγείται στον ΩΡΛ για τη διάγνωση. Η διάγνωση περιλαμβάνει τον ακοολογικό έλεγχο με ακοόγραμμα το οποίο θα δείξει βαρηκοΐα της τάξης των 30 με 40 db.

Σε μικρότερες ηλικίες, όπου το ακοόγραμμα δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, ο έλεγχος με ωτοακουστικές εκπομπές και προκλητά δυναμικά (ABR) θα βοηθήσουν στο να αποκλειστούν άλλες αιτίες βαρηκοΐας.

Το τυμπανόγραμμα θα πιστοποιήσει την παθολογία και η ωτοσκόπηση θα αναδείξει ένα θολό, γκρίζο ή κιτρινωπό τυμπανικό υμένα με μειωμένη κινητικότητα και ίσως παρουσία φυσαλίδων αέρα από πίσω του. Στην πλειονότητα των περιστατικών το υγρό απομακρύνεται από μόνο του σε διάστημα 4 με 6 εβδομάδων. Αν παραμείνει περισσότερο, γίνεται κολλώδες άρα και πιο δύσκολο να καθαρίσει από μόνο του. Η πρώτη θεραπευτική προσέγγιση της εκκριτικής ωτίτιδας είναι συντηρητική και περιλαμβάνει:

1. Συχνές ρινοπλύσεις με συσκευές και σύριγγες
2. Μάσημα τσίχλας και φούσκωμα μπαλονιών από το στόμα ή τη μύτη (με ειδικές συσκευές)
3. Μπάνια στη θάλασσα
4. Αυτοεμφύσηση με τη δοκιμασία Valsalva
5. Φαρμακευτική αγωγή με αποσυμφορητικά σπρέι, αντιισταμινικά και κορτιζόνη όπου απαιτείται

Αν περάσουν 3 μήνες στα παιδία και 6 μήνες στους ενήλικες χωρίς να έχει απομακρυνθεί το υγρό από το αυτί με τη συντηρητική αγωγή τότε υπάρχει κίνδυνος για μόνιμες παραμορφώσεις του μέσου ωτός, δημιουργία συμφύσεων και τελικά μόνιμη δυσλειτουργία του. Σε αυτές τις περιπτώσεις και ειδικά όταν η βαρηκοΐα είναι > 40db ή το παιδί εμφανίζει καθυστέρηση στην ομιλία, η παρέμβαση είναι χειρουργική και γίνεται με μηριγγοτομή ή/και τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού.

Η χειρουργική επέμβαση αποσκοπεί στην άρση του προβλήματος που προκαλεί τη δημιουργία του υγρού. Έτσι πρέπει να αποκλειστεί η παρουσία υπερτροφικών αδενοειδών και άλλων όγκων του ρινοφάρυγγα καθώς και η παρουσία ρινικών πολυπόδων τα οποία πρέπει να αφαιρεθούν ταυτόχρονα με την παρέμβαση στο αυτί. Η μηριγγοτομή είναι μια γρήγορη και ασφαλής μικρο-ωτοχειρουργική επέμβαση που γίνεται με τη χρήση μικροσκοπίου. Πραγματοποιείται μια μικρή τομή 1-2mm στη τυμπανική μεμβράνη από την οποία αναρροφάται το υγρό.

Συχνά, τοποθετείται ένας μικρός σωληνίσκος στο τύμπανο για να διατηρήσει την τρύπα ανοιχτή για περισσότερο χρονικό διάστημα άρα και την έξοδο του υγρού από το αυτί. Ο σωληνίσκος είναι φτιαγμένος από υλικό που δεν θα προκαλέσει φλεγμονή στο αυτί, δεν προκαλεί πόνο και ο ασθενής δεν καταλαβαίνει ότι βρίσκεται εκεί. Οι σωληνίσκοι μένουν για 3-12 μήνες και συνήθως αποβάλλονται μόνοι τους. Η τρύπα στο τύμπανο επίσης κλείνει μόνη της. Η επέμβαση διαρκεί περίπου 1 ώρα και ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει κανονικά στην καθημερινότητά του από την επόμενη ημέρα.

Δυο εβδομάδες μετά την επέμβαση θα γίνει επανεξέταση όπου θα ελεγχθεί η θέση του σωληνίσκου και η ακοή του ασθενούς. Μετά γίνονται έλεγχοι ανά 3μηνο για την πρόληψη της απόφραξης του σωληνίσκου από βλέννα, κερί ή πήγμα αίματος. Οι γενικές οδηγίες που πρέπει ο ασθενής να ακολουθήσει μετά την επέμβαση είναι:

1. Αποφυγή εισόδου νερού στο αυτί για όσο καιρό υπάρχει η τρύπα ή το σωληνάκι
2. Κίτρινο, διαυγές υγρό ή βλέννη μπορεί να βγαίνει από το αυτί για αρκετές εβδομάδες μετά την επέμβαση. Έτσι συστήνεται η τοποθέτηση βαμβακιού, το οποίο πρέπει να αλλάζεται συχνά
3. Αποφυγή έντονων σωματικών δραστηριοτήτων για περίπου 2 εβδομάδες μετά την επέμβαση, προληπτικά για να μην αφαιρεθεί ο σωληνίσκος μετά από ατύχημα
4. Διάφοροι ήχοι στο αυτί ή ήπιος πόνος κατά το χασμουρητό ή το μάσημα αναφέρονται συχνά από τους ασθενείς αλλά υποχωρούν σύντομα μετά το χειρουργείο
5. Φαγούρα στο αυτί, αίσθημα πληρότητας, σοβαρός πόνος και ρυπαρό έκκριμα που μυρίζει άσχημα χρήζουν άμεσης επανεξέτασης από τον θεράποντα ιατρό.